İçeriğe geç
yapay zeka

Yapay zeka, yazarlık ve marka metninde insan kararı

· 8 dk okuma

TYS olarak markaların arama sonuçlarında ve yapay zeka yanıtlarında nasıl anlatıldığı üzerine çalışıyoruz. Metin üretiminde de yapay zeka araçlarından yararlanıyoruz. Bu kullanım, bir taslağın oluşmasıyla markanın ne söyleyeceğine karar verilmesi arasındaki farkı dikkatle değerlendirmeyi gerektiriyor.

Bu yazıda yazarlığı yalnızca akıcı cümle üretmekten daha geniş bir iş olarak ele alıyoruz. Dil modeli, verilen bağlam ve öğrendiği örüntüler üzerinden metin oluşturur. Akıcı, farklı veya şaşırtıcı bir sonuç üretebilmesi, metnin hangi düşünceyi taşıyacağına ve bu düşüncenin marka için neden önemli olduğuna karar verme işini ortadan kaldırmaz.

Bu ayrımın marka metinlerinde ne anlama geldiğini tartışırken Alan Moore'un sanat, dil ve hayal gücü üzerine görüşlerine başvuruyoruz. Moore bu konularda kırk yıldır yazan ve düşünen bir isim. Aşağıdaki ticari yorumlar bize aittir; onun görüşlerini dil modelleri hakkında teknik kanıt olarak kullanmıyoruz.

Her nesne önce bir düşünceydi

Moore, ortak bir düşünce alanını anlatmak için fikir uzayı (idea space) ifadesini kullanır. Bu düşüncenin işaret ettiği örnekler tanıdıktır: şehirler kurulmadan önce tasarlanır, yasalar yazılmadan önce düşünülür, ürünler raflara çıkmadan önce bir tasarı olarak vardır. İnsanların ürettiği pek çok nesnenin öncesinde bir fikir bulunur.

Moore'un anlattığı iç içe halkaları burada fikirden uygulamaya giden bir yön olarak okuyoruz. Merkezde düşünce ve irade, ardından sanat ve nesne, bunları açıklayan bilim ve toplumsal eylem yer alır. Moore'un büyü sözcüğüyle anlattığı bu merkez, iş dünyası açısından tasavvur ve karar verme olarak düşünülebilir.

Bir markanın kendisini nasıl anlattığı da bu kararların parçasıdır. Kamuoyundaki algıyı etkileyen tek unsur anlatım değildir; fakat markanın kendi faaliyetini, sınırlarını ve dayanaklarını açıklaması başkalarının yorumlarını değerlendirecek bir kaynak oluşturur.

İstatistiksel üretim ve anlatım tercihi

Dil modellerinin örüntüler üzerinden metin üretmesi, birçok işte yararlıdır: faturadan bilgi çıkarmak, günlük kaydını incelemek veya on bin ürün açıklamasını aynı düzende hazırlamak gibi. Bu işlerde benzer veriyi tutarlı biçimde işlemek amaçlanır. Üretilen sonucun doğruluğunu kontrol etme gereği ise devam eder.

Bir marka metninde yalnız tutarlılık yeterli olmayabilir. Çok kullanılan kalıplarla hazırlanan akıcı bir taslak, işletmeyi benzer hizmetlerden ayıran bilgiyi eksik bırakabilir. Editörün görevi, hangi ayrımın metinde görünmesi gerektiğine karar vermektir.

Moore'un dikey ve yatay düzen ayrımını bu bağlamda bir okuma önerisi olarak ele alıyoruz: biri hiyerarşi ve öngörülebilirlik, diğeri farklı alanların kendi sorumluluğunu taşımasıyla ilişkilidir. Burada siyasi bir program önermiyoruz; benzerlik ile bağımsız anlatım tercihi arasındaki gerilimi metne uyarlıyoruz.

"Zamanlar ortalamaydı"

Dickens'ın İki Şehrin Hikâyesi romanı, "Zamanların en iyisiydi, zamanların en kötüsüydü" sözleriyle açılır. Karşıt iki değerlendirme yan yana kalır; cümle bu gerilimi okuyucunun yorumuna açar.

Aynı açılışı "Zamanlar ortalamaydı" diye düzleştiren parodi, karşıtlığın kaybolmasını görünür kılar. Bu örnek, makineyle üretilmiş her metnin böyle olduğunu kanıtlamaz. Gerilimi ve bakış açısını ortadan kaldıran bir düzenlemenin anlatımdan ne götürebileceğini gösterir.

Marka metinlerinde de "müşteri odaklı", "yenilikçi çözümler" veya "güvenilir iş ortağınız" gibi ifadeler tek başına yeterli bilgi vermez. Bunları kullanan işletmenin hangi hizmeti, hangi kapsamda ve hangi dayanakla sunduğu açıklanmadığında metin başka markaların metinlerinden ayrılmaz.

Metnin okura bıraktığı boşluk

Moore'un iyi kurguda okurun katılabileceği eşik alanlarına ilişkin görüşünü, Wolfgang Iser'in boşluk kavramıyla birlikte düşünebiliriz. Okur, metinde söylenenleri yalnız almakla kalmaz; aralarındaki ilişkileri de kurar. Burada sözünü ettiğimiz boşluk, bilginin unutulması değil, bilinçli bir anlatım tercihidir.

Bir taslak, her şeyi açıklamaya çalışırken okurun yorum alanını daraltabilir. Bunun yalnız yapay zekaya özgü veya bütün modellerde kaçınılmaz olduğunu söyleyemeyiz. Editör, hangi bilginin açık yazılacağını ve hangi düşüncenin okura bırakılacağını belirler; açıklıkla her ayrıntıyı anlatmak aynı şey değildir.

Moore'un zaman görüşü ve fiziksel Londra'nın üzerine düşünülen hayali Londra, Long London, bu yazıda aynı fikri başka ölçekte ele almamıza yardımcı oluyor. Marka açısından da bugün ölçülen trafik ve arama hacmi, anlatının bütününü açıklamaz. Bu ölçüler hangi bilginin verilmesi gerektiği kararıyla birlikte değerlendirilir.

Dilin genişliği

Orwell'in Bin Dokuz Yüz Seksen Dört romanındaki Yenisöylem, sözlüğü daraltarak düşünülebilecek ve ifade edilebilecek alanı daraltır. Buradaki edebî örnek, kelime seçiminin düşünceyi nasıl etkileyebileceğine dikkat çeker.

Moore, ayrımları koruyan geniş bir dil kullanımını savunur: üç kelime yetmiyorsa altmış kelimeyle anlatmak, sırf uzatmak anlamına gelmeyebilir. "Üzgün", "hüzünlü", "kederli", "melankolik" ve "buruk" farklı anlamlar taşır. Hepsini aynı sözcükle karşılamak bu farkları görünmez kılabilir.

Modelle hazırlanan bir taslak sık kullanılan sözcüklere ve kalıplara yaslanabilir; bunu bütün sonuçların zorunlu özelliği saymıyoruz. İnsan düzenlemesi, anlatılmak istenen ayrımı korumak için kelime seçimini yeniden ele alır. Moore'un Peter Blegvad'ın King Strut şarkısıyla ilişkilendirdiği "Hayal gücü bir kastır, egzersizle gelişir" düşüncesini de bu yazıda bilinçli çalışma ve deneme ihtiyacı olarak yorumluyoruz.

Marka metnindeki karşılığı

Buradan yapay zeka araçlarını kullanmama sonucu çıkarmıyoruz. Veri toplama, tarama ve karşılaştırma hazırlığında bu araçlardan yararlanıyoruz. Kullanılan aracı anlatmakla teslim edilen işi anlatmak farklıdır; bir marangozun testereyi değil yaptığı masayı sunması gibi, marka metninde de müşteriye sunulan iş anlaşılmalıdır.

Çalışma biçimimizde incelemeyi ve önceliklendirmeyi uzman yürütür, teslim edilen çıktılar insan kontrolünden geçer. Bir taslağın akıcı olması yeterli değildir; hizmeti doğru anlatması, işletmenin dayanaklarını göstermesi ve diğer metinlerden ayrılmasını sağlayan somut bilgileri taşıması gerekir.

  • İşinizi ayıran bilgileri adlandırın: genel sektör kalıpları yerine hizmetinizi, kapsamınızı ve çalışma biçiminizi somutlaştıran sözcükleri kullanın. Bu, okuyucunun da bilgiyi kullanan sistemlerin de anlatımı değerlendirmesini kolaylaştırır.
  • Marka bilgilerinizi siz netleştirin: şirket, hizmet ve iletişim bilgileriniz için güncel bir kaynak hazırlayın. Dış platformlarda eksik veya yanlış bilgi görüldüğünde bu kaynakla karşılaştırın.
  • Taslağı kontrol ederek tamamlayın: hangi cümlenin doğru olduğunu, hangi bilginin dayanağı bulunduğunu ve hangi ifadenin markanıza ait olduğunu değerlendirin. Üretim hızının artması bu kararları gereksiz kılmaz.

yapay zeka, marka anlatısı, içerik